بازی Sid Meier’s Civilization 7 بهعنوان جدیدترین نسخه از یکی از پرافتخارترین سریهای استراتژی تاریخ بازیهای ویدیویی، آمده است تا بار دیگر استانداردهای ژانر 4X را بازتعریف کند. این مجموعه، که از زمان عرضه نخستین نسخهاش در سال 1991 به یک نماد در دنیای بازیهای استراتژی تبدیل شده است، همیشه بهخاطر ترکیب جذاب اکتشاف، گسترش، بهرهبرداری و نابودی شناخته میشود. بازی Civilization در طول سه دهه گذشته نهتنها میراث خود را با حفظ هویت اصلی مجموعه حفظ کرده، بلکه همواره با نوآوریهای تازه، تجربهای متفاوت را به طرفداران ارائه داده است. حالا، پس از سالها پشتیبانی و ارائه بستههای الحاقی موفق برای بازی Civilization 6، استودیوی Firaxis با معرفی بازی Sid Meier’s Civilization 7 اعلام کرده است که قصد دارد این سنت دیرینه را با ایدههایی نوین در هم آمیزد و پلی میان گذشته و آینده این سری پرطرفدار بسازد.
مثل همیشه، هر نسخه از بازی Civilization مسیری طولانی را از عصر باستان تا دوران مدرن پیش پای بازیکنان میگذارد و آنها را تشویق میکند که تمدن منتخب خود را از صفر تا صد هدایت کنند. در این راستا، باید ساختوساز شهرها، مدیریت منابع، گسترش فرهنگی، فناوری، دیپلماسی و استراتژیهای نظامی را با دقت پیش ببرند تا در پایان بتوانند برتری خود را به رخ دیگران بکشند. اکنون، بازی Civilization 7 با حفظ هسته اصلی گیمپلی، سراغ ایدههای جسورانهای رفته است که میتواند حالوهوای متفاوتی به این سری ببخشد. در ادامه این مطلب، به تغییرات بنیادین بازی Sid Meier’s Civilization 7، شیوه جدید تقسیم رهبران و تمدنها، ساختار سه عصری بازی، روشهای نوین پیروزی و بسیاری از ویژگیهای دیگر نگاهی عمیقتر خواهیم داشت.
جداسازی رهبران از تمدنها و نقش آن در گیمپلی
یکی از مهمترین تغییراتی که در بازی Sid Meier’s Civilization 7 به چشم میخورد، تفکیک رهبران از تمدنها است؛ تغییری که احتمالاً بیشتر از هر موضوع دیگری کنجکاوی طرفداران را برانگیخته است. در نسخههای قبلی این مجموعه، همیشه انتخاب یک رهبر تاریخی معروف با تمدن مربوط به خودش همراه میشد. بهعنوان مثال، اگر شما در بازی Civilization 6، سیوی مصر را برمیگزیدید، رهبرتان ملکه کلئوپاترا بود. هر تمدن و رهبر نیز مزایا، معایب و سبک بازی خاص خود را داشتند. اما در بازی Civilization 7، این مرزبندی سنتی کنار رفته است و حالا رهبران بهعنوان واحدهای مجزا در اختیار بازیکنان قرار میگیرند.
ایده اصلی این است که در ابتدای بازی، شما رهبر دلخواهتان را بر اساس تواناییها و ویژگیهای منحصربهفرد او انتخاب میکنید. این رهبر میتواند چهرههایی آشنایی مانند ناپلئون، کاترین کبیر، هریت تابمن، ماکیاولی و دهها شخصیت دیگر باشد که هر کدام سبک و استراتژی متفاوتی را القا میکنند. البته لزوماً همه این رهبران همان افرادی نیستند که در گذشته نقش پادشاه یا ملکه یک کشور خاص را ایفا کردهاند؛ بلکه ممکن است شخصیتهایی باشند که در تاریخ یک فرهنگ یا جنبش بزرگ تأثیرگذار بودهاند.
پس از انتخاب رهبر، نوبت به برگزیدن تمدن در شروع بازی میرسد. در این مرحله، شما میتوانید از بین تعدادی تمدن تاریخی یکی را انتخاب کنید که مطابق سلیقه یا نیازهای استراتژیکتان باشد. هر تمدن کماکان دارای ویژگیهای خاص خود است؛ مثل سبک معماری و ساختار نظامی یا مزایای تجاری یا فرهنگی. اما این بار ویژگیهای تمدن با تواناییهای رهبر ترکیب میشود تا یک پکیج منحصربهفرد باشد. برای مثال، رهبری که گرایش فرهنگی قدرتمندی دارد، ممکن است وقتی در کنار تمدنی با زیرساخت فرهنگی بالا قرار بگیرد، تبدیل به یک ابرقدرت فرهنگی شود که بهسرعت آثار هنری و معماری باشکوه تولید میکند. بالعکس، اگر رهبرتان گرایش نظامی داشته باشد، اما تمدنی با رویکرد دفاعی را برگزینید، ممکن است ترکیب جالبی از استحکامات و تهاجم هدفمند ایجاد شود.
در طول بازی، هر بازیکن قرار است سه تمدن مختلف را تجربه کند: یکی در عصر باستان (Antiquity Age)، دیگری در عصر اکتشاف (Exploration Age) و سومی در عصر مدرن (Modern Age). به این ترتیب، هر چه در جریان بازی پیش میروید، شانس این را دارید که با تمدنهای تازه آشنا شوید یا تمدنهای متفاوتی را آزاد کنید که شاید از ابتدا در دسترس نبودهاند. برخی از این تمدنها ممکن است برای آزاد شدن، نیازمند دستیابی به پیشنیازهایی نظیر ساخت تعداد معینی شهر یا ساختمان باشند؛ فرآیندی که عملاً باعث میشود بازیکنان در هر عصر به دستاوردهای گذشته خود نگاه کنند و بسنجند که آیا پیششرطهای لازم برای انتخاب یک تمدن پیشرفتهتر را فراهم کردهاند یا نه. این ساختار انعطافپذیر، تنوع تاکتیکی بالایی را وارد بازی میکند. اگر در گذشته گاهی انتخاب تمدن در شروع بازی تعیینکننده سبک کلی شما تا پایان بود، حالا با گذشت هر عصر، لایهای از تازهگی به گیمپلی تزریق میشود.
ساختار سه عصری و تغییرات بنیادین در مقایسه با نسخههای قبلی
از قدیم تا کنون، یکی از جذابترین بخشهای سری Civilization، انتقال تدریجی از یک عصر تاریخی به عصر دیگر بود. بازیکنان در عناوین پیشین، از دوران کهن تا عصر مدرن را اغلب در یک روند تدریجی و پیوسته طی میکردند و در این بین فناوریها و ایدئولوژیهای تازهای را کشف مینمودند. بازی Civilization 7 اما روند کلی را در سه مرحله بزرگ خلاصه کرده است؛ اقدامی که میتواند هم انقلابی و هم ریسکی محسوب شود. این سه عصر عبارتاند از: عصر باستان (Antiquity Age)، عصر اکتشاف (Exploration Age) و عصر مدرن (Modern Age).
عصر باستان
بازی از دوران باستان شروع میشود؛ جایی که تمدنها با زیرساختها و فناوریهای ابتدایی مشغول شکل دادن اولین شهرها و جوامع هستند. در این مرحله، بازیکنان باید تمرکز خود را روی ساخت واحدهای اولیه، تامین نیازهای اساسی و ایجاد پایههای مستحکم برای رشد آینده بگذارند. تعامل با همسایگان، کشف سرزمینهای نزدیک و تلاش برای پیدا کردن منابع کلیدی، بخش عمدهای از فعالیتها در این عصر است. اگرچه در نسخههای قبلی هم چنین روندی وجود داشت، اما محدود شدن بازی به سه عصر، عملاً باعث میشود اهمیت تصمیمهای اولیه دوچندان شود. چرا که تنها بعد از گذشت تعداد مشخصی نوبت (مثلاً حدود 150 تا 200 نوبت)، وارد عصر بعدی میشوید و هر چیزی که در این بازه پایهگذاری کردهاید، میتواند تأثیر عمیقی بر دوران بعدی بگذارد.
عصر اکتشاف
زمانی که بازیکنان به حد نصابهای مشخصی برسند، بازی وارد عصر اکتشاف میشود. در این مرحله، نقشه جهانی گستردهتر میشود؛ با سرزمینهای جدید برای کشف، تمدنهای ناشناخته برای تعامل یا رقابت، و منابع کمیاب برای تصاحب. عملاً، همان روحیه تاریخی کشف قارهها و سرزمینهای دور در زمان رنسانس و دورههای استعمارگری در این عصر شبیهسازی شده است. بازیکنان باید شهرهای تازهای بسازند و از فرصتهای اقتصادی بهره ببرند، اما از سوی دیگر، خطر تنشهای بین تمدنها هم بالاتر میرود. اگر در عصر باستان خودتان را بهخوبی آماده نکرده باشید، ممکن است در مواجهه با سرعت بالای توسعه رقبا در عصر اکتشاف، دچار عقبماندگی جدی شوید.
در بازی Civilization 7، سیستم وفاداری (Loyalty) که در بازی Civilization 6 وجود داشت، حذف یا تغییر داده شده است. با این تغییر شما آزادی بیشتری برای ساخت شهر در سرزمینهای دور داشته باشید، به شرط اینکه بتوانید از آن دفاع کنید. هرچند ممکن است از دست رفتن مکانیک وفاداری برای برخی طرفداران کمی تو ذوق بزند، اما در عوض مکانیکهای دیگر مانند سیستم فرماندهان و تغییرات واحدهای نظامی (که بعداً دربارهاش صحبت خواهیم کرد) جای خالی این سبک چالشی را پر کنند.
عصر مدرن
در نهایت، عصر سوم بازی، یعنی عصر مدرن، صحنه رقابتیترین بخش بازی است. اینجا جایی است که دیگر خبری از گسترش حداکثری نیست و عموماً مرزها شکل گرفتهاند. در نتیجه، بازیکنان باید روی تقویت زیرساختها، پژوهشهای علمی و ساخت ارتشهای پیشرفته سرمایهگذاری کنند تا مسیر خود را به سوی پیروزی هموار سازند. جنگهای جهانی میتواند یک تهدید واقعی باشد و در همین عصر است که بازیکنان برای رسیدن به پیروزی نظامی نیاز دارند تا وارد نبردهای بزرگ شوند. موفقیت در این مرحله تا حد زیادی به عملکرد شما در دو عصر قبلی برمیگردد؛ چرا که تصمیماتی که در گذشته گرفتهاید، میتواند منابع، موقعیت جغرافیایی و ظرفیت پیشرفت فرهنگی یا علمیتان را تحت تأثیر قرار دهد.
با هر انتقال از یک عصر به عصر بعد، بازی تقریبا از نو آغاز میشود. شما شهرها، واحدهای نظامی و رهبرتان را حفظ میکنید، اما بسیاری از درختهای فناوری و مدنی از نو آغاز میشوند و شهریا دولتها نیز تغییر کرده یا جایگزین میشوند. با این حال، دستاوردهای عصر قبلی کاملاً از بین نمیرود، بلکه به شکل امتیازاتی به شما برمیگردد که میتوانید در عصر جدید برای بهبود یا خریداری مزایای خاص خرج کنید. این فرآیند باعث میشود بازیکنان جلو افتاده، همچنان پاداش زحماتشان را بگیرند، ولی از سوی دیگر، بازیکنانی که در عصر قبلی عملکرد ضعیفتری داشتهاند، فرصتی دوباره به دست بیاورند تا وارد رقابت شوند.
سیستم فرماندهان و مدیریت ارتشها
یکی از تغییرات کلیدی و جالب در بازی Civilization 7، اصلاح روند ساخت و کنترل ارتشها است. در عناوین پیشین، بازیکنان واحدهای نظامی را بهطور جداگانه میساختند و کنترل آنها را نیز مجزا بر عهده میگرفتند. با گذر زمان، ایدههای متفاوتی مثل Corps و Army در بستههای الحاقی یا بهروزرسانیهای بازی Civilization 6 اضافه شد که امکان ترکیب محدود بعضی واحدها را میداد. اما در Civilization 7، Firaxis به شکلی جامعتر این ایده را پیاده کرده است: اکنون شما فرماندهانی تولید میکنید که میتوانند چند واحد نظامی را در خود جای دهند.
به عبارت دیگر، هر فرمانده قادر است تا شش واحد نظامی مختلف را تحت کنترل داشته باشد. هنگامی که فرمانده و نیروهایش روی نقشه حرکت میکنند، بهصورت یک بسته واحد جابهجا میشوند و بنابراین مدیریت بخش عظیمی از نقشه تسهیل میشود. زمانی هم که به میدان نبرد میرسید، میتوانید واحدها را از فرمانده پیاده کنید تا در نبردهای مجزای تاکتیکی شرکت کنند. اما آنها تا زمانی که در «حوزه نفوذ» فرمانده باقی بمانند، از مزایای هماهنگی و تقویتهای ویژه برخوردار خواهند شد. با هر پیروزی یا اقدامات نظامی مهم، فرمانده نیز ارتقا پیدا میکند و شما میتوانید درخت مهارت خاص او را تکمیل کنید تا قدرت و کارایی نیروهای زیر دستتان افزایش یابد.
این سیستم بهخصوص برای دورانهای میانی و نهایی بازی که نقشه شلوغتر شده و جنگها هم پیچیدهتر میشود، بسیار کاربردی است. از یک سو، مانع از آن میشود که کل نقشه تبدیل به انبوهی از واحدهای نظامی ریز و درشت شود؛ از سوی دیگر، ظرفیت استراتژیک را افزایش میدهد، چرا که حالا شما باید بدانید چگونه ترکیبی از واحدها (مثلاً پیادهنظام، سوارهنظام، توپخانه یا ناوگان دریایی) را در فرماندهان مختلف بگنجانید تا در برابر تاکتیکهای رقیب دست بالا را داشته باشید.
از آنجا که فرماندهیِ یک واحد بزرگ به تجربه و سیستم ارتقا نیاز دارد، ممکن است پس از چند نبرد، فرمانده باسابقهای داشته باشید که تبدیل به مهره کلیدی در پیروزی شما شود. به همین علت، دفاع از فرماندهان باتجربه یا نفوذی وارد کردن به خطوط دفاعی دشمن برای از بین بردن فرماندهان آنها، خودش تبدیل به پویایی جدیدی در جنگ میشود. این تغییر، خواسته یا ناخواسته ضربآهنگ نبردها را تسریع میکند و میتواند سبب شود جنگها شکل هیجانانگیزتر و در عین حال تاکتیکیتری به خود بگیرند.
مدیریت شهرها، ساز و کار داخلی و حذف سازندگان سنتی
مدیریت شهرها از دیرباز، هسته اصلی هر نسخهای از بازی Civilization بوده است. ساخت بناهای مختلف، مدیریت متخصصان، تعیین خطوط تولید و تطبیق آن با شرایط اقتصادی یا نظامی، از جمله وظایفی است که بازیکنان بهطور مداوم با آن سر و کار دارند. در بازی Civilization 7، بخشی از این سازوکارها، همچنان شبیه نسخههای پیشین است. به عنوان مثال، شما هنوز باید اولویتهای تولید و پژوهش را مشخص کنید و تلاش کنید با کنترل منابع و جمعیت، شهرهای پربازده بسازید. اما حذف شدن Builderها (سازندگان) بهصورت سنتی که در بازی Civilization 6 بودند، خود نشان از تغییر رویکردی جدید دارد.
در نسخه قبل، بازیکنان واحدهای Builder را برای ساخت مزارع، معادن و سایر بهبودهای زمینی به کار میبردند. هر Builder چند شارژ محدود داشت و پس از اتمام کارها منقضی میشد. این سیستم اگرچه استراتژی مدیریت را تقویت میکرد، اما از نگاه برخی بازیکنان، فرآیندی تکراری و وقتگیر بود. اکنون در بازی Civilization 7، فرآیند توسعه زمینها و ساختوسازهای جانبی بیشتر بهطور خودکار یا از طریق منوهای مدیریتی شهر انجام میشود. این تغییر ممکن است برای کسانی که علاقه داشتند جزئیات ریز هر کاشی از نقشه را دستکاری کنند، کمی ناامیدکننده باشد، اما در عوض میتواند به تمرکز بازیکنان بر تصمیمات کلانتر کمک کند.
همچنین، شهرهای جدیدی که در طول بازی احداث میشوند، ابتدا بهعنوان «Town» یا شهرک آغاز به کار میکنند و رفتهرفته با سرمایهگذاری در بناهای مختلف، رشد کرده و به شهرهای کامل تبدیل میشوند. این رویکرد، یادآور برخی مکانیکهای موجود در بازیهای شهرسازی و استراتژی دیگر است که توسعه تدریجی را واقعگرایانهتر نشان میدهد. از طرفی، امکاناتی نظیر ایجاد گفتگو با شهر-دولتها نیز دچار تغییراتی شده و مذاکرات با آنها رنگوبویی تازه دارد. حالا دیپلماسی با شهر-دولتها از جهت دریافت امتیازات نظامی، اقتصادی یا فرهنگی، از حالت ساده قبلی فراتر رفته و میتواند وجهه عمیقتری پیدا کند.
سبک گرافیکی و طراحی هنری Civilization 7 هم تغییر کرده تا نزدیکتر به فضایی «واقعگرایانه» باشد. پس از نسخههایی که گاه رویکرد کارتونیتر داشتند، حال Firaxis تصمیم گرفته تا شهرها و مناطق روی نقشه، جزئیات بیشتری داشته باشند و این جزئیات به ویژه در مقایسه با Civilization 6، از رنگ و لعاب واقعگرایانهتری برخوردار است. این امر موجب میشود تماشای شهرهایتان در حال رشد و گسترش، لذت دوچندانی داشته باشد؛ بهخصوص وقتی بناهای شاخص هر تمدن را در دل نقشه مشاهده میکنید.
مسیرهای Legacy و مفهوم پیروزی در بازی
همواره یکی از امضاهای سری بازی Civilization، تعدد راههای منتهی به پیروزی بوده است. بسته به سبک بازی و شرایط تمدنتان، میتوانستید سراغ پیروزی علمی، فرهنگی، نظامی، دیپلماتیک یا موارد دیگر بروید. بازی Civilization 7 همچنان این تنوع را حفظ کرده و ما چهار پیروزی اصلی (نظامی، علمی، اقتصادی و فرهنگی) را داریم. در عین حال، اگر هیچ بازیکنی نتواند یکی از این پیروزیها را کسب کند، گزینه «Legacy Victory» در انتهای کار مطرح میشود؛ اما چیزی که بیشتر از همه تفاوت ایجاد میکند، مکانیک تازهای به نام Legacy Paths است.
در هر عصر، شما میتوانید روی یک مسیر Legacy مشخص متمرکز شوید که با نوع پیروزی دلخواهتان همخوانی دارد. برای مثال، اگر هدف شما پیروزی علمی باشد، راه رسیدن به آن در هر عصر شامل وظایف یا اهداف خاصی مثل تاسیس مراکز پژوهشی، اختراع فناوریهای کلیدی یا ساخت Wonders علمی است. هر بار که شما بخشی از این وظایف را کامل میکنید، امتیاز Legacy کسب میکنید. این امتیازات در گذار از یک عصر به عصر بعد قابل استفاده هستند تا مزایای جدیدی برای تمدنتان باز کنید. در نهایت اگر بتوانید همه مراحل یک مسیر Legacy را کامل کنید، میتوانید به یک عصر طلایی (Golden Age) در آن حوزه دست یابید و به پیروزی نهایی نزدیکتر شوید.
هرچند این ایده باعث میشود مسیر رسیدن به پیروزی شفافتر باشد و بازیکنان هدفهای کوتاهمدت و میانمدت روشنی داشته باشند، اما منتقدانی هم دارد. برخی میگویند این کار ممکن است روند بازی را بیش از حد خطی کند و آزادی عمل و خلاقیت بازیکنان را پایین بیاورد. همچنین، ساده شدن نسبی دستیابی به پیروزی ممکن است بخش «تلاش سخت و طولانی» را که در نسخههای قبلی یک حس حماسی به بازی میداد، کمرنگ کند. بهطور مثال، برای پیروزی فرهنگی در بازی Civilization 7، شما تنها نیاز دارید 15 اثر هنری یا باستانی در موزههایتان نگه دارید و رویداد جهانی مثل World’s Fair را تکمیل کنید؛ روندی که اگرچه مراحل میانی مختلفی دارد، اما در مقایسه با شاهکارهای پیچیده فرهنگی دربازی Civilization 6 یا 5، شاید سادهتر به نظر برسد.
نقاط قوت، ضعفها و تأثیر احتمالی بستههای الحاقی
بازی Sid Meier’s Civilization 7 در نگاه نخست، انبوهی از ایدههای نو را در بستری آشنا ارائه میدهد. از جداسازی رهبران و تمدنها گرفته تا مکانیک سه عصر و سیستم Legacy Paths، همه و همه میتواند راهی تازه برای تجربه فرنچایزی باشد که سالها تقریباً یک الگوی کلی را دنبال میکرد. این تغییرات به شکلی قابل تحسین، حس پویایی و تنوع تاکتیکی را در هر دوره از بازی افزایش میدهند. مجبور شدن به تغییر تمدن در بین اعصار، باعث میشود حتی یک بازیکن کارکشته هم مرتب در حال تفکر و برنامهریزی باشد تا به بهترین شکل از ظرفیتهای تمدن جدید استفاده کند.
اما طبیعتاً هیچ محصول بزرگی بدون ایراد نیست. یکی از مشکلات فعلی، سرعت بالا و فشردگی بعضی بخشها است. برخی بازیکنان حس میکنند که تغییرات سریع بین اعصار، فرصت کافی برای لذت بردن از دستاوردهایشان را نمیدهد و ممکن است دوران اکتشاف چنان زود سپری شود که پیش از آنکه بتوانید عمیقاً از مزایای منابع جدید بهره ببرید، وارد عصر مدرن شوید. البته سرعت بازی را میتوان از طریق تنظیمات بازی (Game Speed) پایین آورد، اما همچنان حس شتاب در بعضی بخشها باقی است. حذف مکانیک وفاداری به شکل کامل و اتکا به سیستم فرماندهان برای هیجان نبردها، میتواند تجربه را دستخوش تغییراتی کند که همه بازیکنان قدیمی نپسندند. همچنین، تنوع گسترده رهبران و تمدنها - اگرچه یک نکته مثبت است - اما ممکن است بهمرور زمان تعادل گیمپلی را زیر سوال ببرد. احتمال میرود در آینده، بعضی از رهبران یا ترکیبهای خاص بیش از حد قدرتمند شوند و Firaxis ناگزیر به اصلاح آنها باشد.
همانطور که سابقه این سری نشان میدهد، اکثر نسخههای بازی Civilization در ابتدا با هستهای قوی و در عین حال دارای نقاط ضعف عرضه میشوند، سپس در طی سالها و با بستههای الحاقی و بهروزرسانیهای متعدد تبدیل به نسخهای کامل و بهینه خواهند شد. بازی Civilization 7 نیز از این قاعده مستثنا نیست. احتمال میرود بستههای الحاقی آینده، تمدنهای جدید، رهبران بیشتر، Wonderهای چشمگیرتر و شاید یک عصر چهارم با المانهای خاص خودش را اضافه کنند. ممکن است سیستم پیروزی را نیز پیچیدهتر کنند یا مکانیکهای جدیدی برای دیپلماسی جهانی و سازمانهای بینالمللی در نظر بگیرند تا رویکرد آرام و صلحآمیز بازیکنان هم به اندازه رویکرد تهاجمی و نظامی گسترش یابد.
بازی Sid Meier’s Civilization 7 شاید بتواند تعریف تازهای از معنای پیشرفت در یک سری قدیمی را ارائه دهد. در حالی که بسیاری از سازندگان در دام تکرار مکانیکهای قدیمی و صرفاً بهبود گرافیک میافتند، Firaxis قدم شجاعانهای برداشته و ساختار اصلی بازی را در چندین جنبه دگرگون کرده است. همین تغییرات میتواند برای طرفداران قدیمی هیجانانگیز باشد، چرا که بعد از سالها تجربه نسخههای مشابه، حالا فرصت دارند یک بازی Civilization متفاوت را بچشند. اما در عین حال میتواند کسانی را که دلبسته سنتهای پیشین بودند، دچار تردید کند.
اگر به دنبال یک تجربه عمیق و گسترده در دنیای استراتژی نوبتی هستید،بازی Meier’s Civilization 7 میتواند یکی از بهترین گزینهها روی میز باشد؛ اثری که بدون شک در سالهای پیش رو از آن بسیار خواهید شنید و شاید یادآور جادوی اولین باری باشد که با سری بازی Civilization آشنا شدید.
